Vì sao đề xuất bảo hành đường bộ 10 năm bị Bộ Xây dựng bác bỏ?

Việc nâng thời gian bảo hành công trình giao thông lên 10 năm là đề xuất gây tranh cãi, khi Bộ Xây dựng khẳng định điều này không đúng bản chất kỹ thuật và gây rủi ro chi phí.

Vừa qua, Tập đoàn Sơn Hải đã kiến nghị nâng thời hạn bảo hành tối thiểu cho các công trình đường bộ từ 2 năm lên 10 năm. Theo lập luận từ phía doanh nghiệp, khoảng thời gian 2 năm là quá ngắn so với tuổi thọ thực tế của công trình. Sơn Hải ước tính nếu áp dụng mốc 10 năm, Cục Đường bộ Việt Nam có thể tiết kiệm được hơn 100.000 tỷ đồng chi phí bảo trì. Thực tế, chính Sơn Hải đã tự nguyện cam kết bảo hành 10 năm tại các dự án trọng điểm như cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vũng Áng - Bùng và Vân Phong - Nha Trang.

Tuy nhiên, sau khi tham vấn kỹ lưỡng với các chuyên gia, nhà thầu và cơ quan quản lý, Bộ Xây dựng đã chính thức bác bỏ đề xuất này với những lập luận sắc bén về mặt kỹ thuật và kinh tế.

Nhầm lẫn nghiêm trọng giữa “Bảo hành” và “Bảo trì”

Điểm mấu chốt khiến Bộ Xây dựng không chấp thuận đề xuất của Sơn Hải nằm ở việc hiểu sai bản chất của hai khái niệm: bảo hành và bảo trì. Trong ngành xây dựng hạ tầng, đây là hai quy trình hoàn toàn tách biệt:

• Bảo hành công trình: Là cam kết của nhà thầu trong việc khắc phục, sửa chữa các hư hỏng hoặc khiếm khuyết phát sinh trực tiếp từ lỗi thi công, sai sót kỹ thuật trong quá trình xây dựng.
• Bảo trì công trình: Là hoạt động kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa định kỳ nhằm xử lý những hao mòn tự nhiên do tác động của môi trường và tải trọng phương tiện trong quá trình vận hành để duy trì tuổi thọ dự án.

Bộ Xây dựng nhấn mạnh, việc cho rằng kéo dài bảo hành sẽ tiết kiệm chi phí bảo trì là không có cơ sở, bởi bảo hành không thể thay thế cho công tác bảo dưỡng định kỳ.

Những rủi ro khi áp dụng thời hạn bảo hành 10 năm

1. Xung đột trách nhiệm và tranh chấp pháp lý

Đối với công trình cấp I và cấp đặc biệt, thời hạn 2 năm được coi là đủ để các lỗi thi công lộ diện. Nếu kéo dài lên 10 năm, mốc này sẽ chồng lấn với chu kỳ sửa chữa định kỳ (ví dụ: mặt đường bê tông nhựa thường có chu kỳ trung tu sau mỗi 5 năm). Khi đó, việc phân định một hư hỏng là do lỗi thi công (nhà thầu chịu) hay do hao mòn tự nhiên (nhà nước chi trả bảo trì) sẽ trở nên cực kỳ nhập nhằng, dễ dẫn đến tranh chấp kéo dài và làm chậm trễ tiến độ sửa chữa.

2. Đẩy chi phí dự thầu tăng vọt

Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam cảnh báo rằng, nếu quy định cứng nhắc mốc 10 năm, các doanh nghiệp sẽ phải tăng chi phí bảo lãnh ngân hàng, dự phòng rủi ro và phí bảo hiểm. Trong bối cảnh lãi vay và giá vật liệu biến động, áp lực tài chính này sẽ được cộng trực tiếp vào giá dự thầu, khiến ngân sách nhà nước phải chi nhiều hơn cho mỗi km đường xây mới.

Góc nhìn từ tiêu chuẩn quốc tế

Khi đối chiếu với kinh nghiệm quản lý hạ tầng tại các quốc gia phát triển như Nhật Bản hay Trung Quốc, thời gian bảo hành thông thường cho các công trình giao thông chỉ dao động từ 1-2 năm. Hiện không có một quy chuẩn chung nào trên thế giới áp dụng mức bảo hành 10 năm cho toàn bộ hệ thống đường bộ. Điều này cho thấy đề xuất của Sơn Hải thiếu cơ sở thực tiễn và kỹ thuật để áp dụng rộng rãi.

Về đề xuất cắm biển công khai thông tin nhà thầu

Một kiến nghị khác của Sơn Hải là yêu cầu nhà thầu cắm biển công khai thông tin trên tuyến đường để người dân giám sát. Bộ Xây dựng cho rằng điều này là không phù hợp vì:

• Luật Xây dựng đã quy định lắp biển thông tin trong giai đoạn thi công.
• Việc đặt thêm biển báo sau khi đưa vào khai thác có thể gây xao nhãng cho tài xế, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn giao thông.
• Đây không phải là thông lệ phổ biến tại các quốc gia khác.

Insight chuyên gia: Việc một doanh nghiệp như Sơn Hải tự tin cam kết bảo hành 10 năm cho thấy năng lực thi công vượt trội của họ. Tuy nhiên, việc áp dụng tiêu chuẩn của một “doanh nghiệp xuất sắc” làm quy chuẩn chung cho toàn ngành là điều không khả thi, vì nó sẽ triệt tiêu khả năng cạnh tranh của các nhà thầu vừa và nhỏ, đồng thời tạo ra những rủi ro pháp lý phức tạp trong quản lý tài sản công.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Theo bạn, liệu có nên có một cơ chế thưởng cho những nhà thầu tự nguyện kéo dài thời gian bảo hành thay vì áp đặt một quy định chung cho tất cả? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Sự khác biệt cơ bản giữa bảo hành và bảo trì công trình giao thông là gì?Bảo hành là sửa chữa lỗi do nhà thầu thi công sai, trong khi bảo trì là bảo dưỡng định kỳ do hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng.

Tại sao bảo hành 10 năm lại làm tăng giá dự thầu?Vì nhà thầu phải tăng chi phí dự phòng rủi ro, phí bảo hiểm và bảo lãnh ngân hàng cho một khoảng thời gian dài hơn nhiều so với quy định hiện hành.

Thời gian bảo hành đường bộ tại Nhật Bản và Trung Quốc là bao lâu?Thông thường chỉ dao động từ 1 đến 2 năm, tương đồng với quy định hiện tại của Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt cơ bản giữa bảo hành và bảo trì công trình giao thông là gì?

Bảo hành là sửa chữa lỗi do nhà thầu thi công sai, trong khi bảo trì là bảo dưỡng định kỳ do hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng.

Tại sao bảo hành 10 năm lại làm tăng giá dự thầu?

Vì nhà thầu phải tăng chi phí dự phòng rủi ro, phí bảo hiểm và bảo lãnh ngân hàng cho một khoảng thời gian dài hơn nhiều so với quy định hiện hành.

Thời gian bảo hành đường bộ tại Nhật Bản và Trung Quốc là bao lâu?

Thông thường chỉ dao động từ 1 đến 2 năm, tương đồng với quy định hiện tại của Việt Nam.