Bộ Công Thương bỏ điều hành giá dầu hỏa: Chuyển sang cơ chế thị trường

Việc Bộ Công Thương quyết định bãi bỏ mặt hàng dầu hỏa khỏi danh mục điều hành giá xăng dầu định kỳ đánh dấu một bước chuyển dịch quan trọng trong quản lý giá năng lượng theo cơ chế thị trường.

Theo thông tin mới nhất, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số ²¹⁄₂₀₂₆, chính thức bãi bỏ cụm từ “dầu hỏa” tại khoản 2 Điều 1 của Thông tư số ¹⁸⁄₂₀₂₅ (ban hành ngày 13-3-2025). Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 29-4-2026, đưa dầu hỏa ra khỏi phạm vi điều chỉnh của các quyết định điều hành giá xăng dầu định kỳ từ liên bộ Tài chính - Công thương.

Vì sao dầu hỏa không còn nằm trong danh mục điều hành giá?

Nhìn từ góc độ quản lý vĩ mô và thực tế tiêu dùng, việc duy trì một cơ chế điều hành giá hành chính cho một mặt hàng có nhu cầu thấp là không còn phù hợp. Trước đó, Bộ Công thương đã ban hành Quyết định số 571/QĐ-BCT ngày 28-3 để tạm ngưng hiệu lực các quy định liên quan đến dầu hỏa với những lý do thực tiễn sau:

• Sản lượng tiêu thụ cực thấp: Dầu hỏa hiện chỉ chiếm khoảng 0,25% tổng lượng tiêu thụ xăng dầu trên toàn quốc. Với tỷ trọng siêu nhỏ này, mặt hàng này không còn mang tính đại chúng.
• Sự thay thế về công nghệ: Trong sinh hoạt dân dụng, thói quen thắp sáng và đun nấu bằng dầu hỏa đã gần như biến mất, thay thế hoàn toàn bởi điện năng và các loại nhiên liệu khí hóa lỏng (LPG).
• Mục đích sử dụng đặc thù: Hiện nay, dầu hỏa chủ yếu chỉ còn phục vụ cho một số quy trình công nghiệp đặc thù, không còn ảnh hưởng diện rộng đến chi phí sinh hoạt của đa số người dân.

Tác động đến giá bán và cơ chế quản lý mới

Khi không còn thuộc nhóm mặt hàng Nhà nước công bố giá cơ sở và điều hành định kỳ, giá bán dầu hỏa sẽ vận hành theo cơ chế thị trường. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu sẽ tự quyết định giá bán dựa trên ba yếu tố cốt lõi: cung - cầu thị trường, chi phí đầu vào và biên lợi nhuận hợp lý.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng “thả nổi giá” không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý. Nhà nước vẫn duy trì vai trò giám sát chặt chẽ thông qua các quy định về:

• Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm.
• An toàn phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường.
• Đảm bảo an ninh năng lượng và nguồn cung ổn định cho các ngành công nghiệp đặc thù.

Lưu ý về lịch điều hành giá xăng dầu kỳ tới

Một điểm đáng chú ý cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng là kỳ điều hành giá xăng dầu tuần này có thể được đẩy sớm lên ngày 29-4. Lý do là ngày điều hành định kỳ (thứ Năm hàng tuần) trùng với ngày đầu tiên của kỳ nghỉ lễ kéo dài.

Căn cứ theo Nghị định ⁸³⁄₂₀₁₄, trong trường hợp ngày thứ Năm trùng với ngày nghỉ lễ, việc điều hành giá sẽ được thực hiện linh hoạt vào ngày thứ Tư liền kề trước đó. Đây là quy định nhằm đảm bảo tính liên tục của thị trường năng lượng trước các kỳ nghỉ dài.

Góc nhìn chuyên gia: Bước đi tất yếu của lộ trình thị trường hóa

Việc loại bỏ dầu hỏa khỏi danh mục điều hành giá không đơn thuần là xóa bỏ một tên gọi trong văn bản pháp luật, mà là minh chứng cho tư duy quản lý linh hoạt của cơ quan chức năng. Khi một mặt hàng không còn gây ảnh hưởng lớn đến chỉ số CPI hay đời sống đại đa số người dân, việc chuyển sang cơ chế thị trường sẽ giảm bớt gánh nặng hành chính cho Nhà nước và tạo sự chủ động cho doanh nghiệp.

Đây có thể là tiền đề cho việc rà soát lại danh mục các mặt hàng thiết yếu khác trong tương lai để tối ưu hóa công tác quản lý nhà nước. Bạn đánh giá thế nào về việc chuyển dịch cơ chế giá này? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao dầu hỏa bị loại khỏi danh mục điều hành giá định kỳ?Do nhu cầu tiêu dùng giảm mạnh, chỉ còn chiếm khoảng 0,25% tổng tiêu thụ xăng dầu và chủ yếu dùng trong công nghiệp đặc thù, không còn phổ biến trong dân sinh.

Sau khi bỏ điều hành giá, ai sẽ quyết định giá bán dầu hỏa?Giá bán dầu hỏa sẽ do các doanh nghiệp tự quyết định dựa trên cơ chế thị trường, bao gồm yếu tố cung cầu và chi phí vận hành.

Nhà nước còn quản lý mặt hàng dầu hỏa không?Có, Nhà nước vẫn tiếp tục quản lý chặt chẽ về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và đảm bảo nguồn cung theo quy định hiện hành.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao dầu hỏa bị loại khỏi danh mục điều hành giá định kỳ?

Do nhu cầu tiêu dùng giảm mạnh, chỉ còn chiếm khoảng 0,25% tổng tiêu thụ xăng dầu và chủ yếu dùng trong công nghiệp đặc thù, không còn phổ biến trong dân sinh.

Sau khi bỏ điều hành giá, ai sẽ quyết định giá bán dầu hỏa?

Giá bán dầu hỏa sẽ do các doanh nghiệp tự quyết định dựa trên cơ chế thị trường, bao gồm yếu tố cung cầu và chi phí vận hành.

Nhà nước còn quản lý mặt hàng dầu hỏa không?

Có, Nhà nước vẫn tiếp tục quản lý chặt chẽ về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và đảm bảo nguồn cung theo quy định hiện hành.