Sửa Luật Hỗ trợ DNNVV: Từ "có hỗ trợ" sang "hỗ trợ thực chất"

Việc sửa Luật Hỗ trợ DNNVV không chỉ là điều chỉnh pháp lý đơn thuần mà là chiến lược then chốt nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển thực chất và bền vững.

Tại sao Luật Hỗ trợ DNNVV cần một cuộc “đại phẫu” toàn diện?

Tại Việt Nam, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế khi chiếm tới hơn 98% tổng số doanh nghiệp. Đây là lực lượng chủ chốt trong việc tạo công ăn việc làm, huy động nguồn lực xã hội và duy trì đà tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, thực tế cho thấy đây cũng là nhóm đối tượng dễ tổn thương nhất trước các cú sốc thị trường do quy mô nhỏ, năng lực tài chính mỏng và khả năng chống chịu kém.

Nhìn lại Luật năm 2017, dù đã tạo ra khung pháp lý để triển khai nhiều chương trình đào tạo, tư vấn và hỗ trợ chuyển đổi số, nhưng hiệu quả thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng. Khoảng cách giữa “văn bản” và “thực thi” còn quá lớn. Trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang kinh tế xanh, chuyển đổi số và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, một bộ luật cũ không còn đủ linh hoạt để đáp ứng nhu cầu cấp bách của doanh nghiệp.

Những “điểm nghẽn” khiến chính sách hỗ trợ chưa chạm tới doanh nghiệp

Qua phân tích từ cơ quan soạn thảo, những hạn chế của chính sách hiện nay không nằm ở số lượng mà nằm ở tính hệ thống và phương thức triển khai:

• Tiêu chí xác định rườm rà: Việc áp dụng đồng thời nhiều chỉ tiêu (doanh thu, lao động, nguồn vốn) tạo ra rào cản hành chính, khiến việc nhận diện đối tượng thụ hưởng trở nên cứng nhắc và thiếu linh hoạt.
• Hỗ trợ dàn trải, thiếu trọng tâm: Nhiều chính sách được thiết kế theo kiểu “ai cũng có phần” thay vì tập trung vào các nhóm ưu tiên hoặc các lĩnh vực mũi nhọn như đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
• Khủng hoảng tiếp cận vốn: Đây là nút thắt lớn nhất. Dù chiếm đa số về số lượng, nhưng dư nợ tín dụng cho DNNVV chỉ chiếm khoảng 19–20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Điều này cho thấy các cơ chế bảo lãnh hoặc hỗ trợ tín dụng hiện nay vẫn chưa thực sự vận hành hiệu quả.
• Tư duy quản lý theo đầu vào: Việc phân bổ nguồn lực hiện nay chủ yếu dựa trên thủ tục hành chính và chi phí đầu vào, thay vì đánh giá dựa trên kết quả đầu ra (outcome) và tác động thực tế đối với sự tăng trưởng của doanh nghiệp.

Tư duy mới trong dự thảo Luật sửa đổi: Lấy hiệu quả làm thước đo

Thay đổi cốt lõi trong dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) là chuyển dịch từ tư duy “có hỗ trợ hay không” sang “hỗ trợ như thế nào để hiệu quả”. Trọng tâm sẽ chuyển từ hỗ trợ theo đầu vào sang hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, biến cơ quan quản lý từ vai trò “cấp phát” sang vai trò “kiến tạo”.

Đột phá trong tiếp cận tài chính và vốn

Để giải quyết bài toán vốn, dự thảo Luật đề xuất một cơ chế mang tính đột phá: Thí điểm mô hình cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền thông qua cơ chế Sandbox. Điều này giúp giảm sự lệ thuộc vào tài sản thế chấp — vốn là rào cản lớn nhất khiến DNNVV không thể tiếp cận vốn ngân hàng. Bên cạnh đó, các công cụ tài chính sáng tạo và cải cách quỹ hỗ trợ sẽ được đẩy mạnh để đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp.

Số hóa hỗ trợ và tối ưu hóa hệ sinh thái

Một điểm sáng trong dự thảo là việc áp dụng cơ chế “voucher”. Thay vì để cơ quan nhà nước chỉ định đơn vị tư vấn, doanh nghiệp sẽ được cấp voucher để chủ động lựa chọn dịch vụ hỗ trợ (kế toán, quản trị, công nghệ) phù hợp nhất với nhu cầu thực tế. Điều này tạo ra sự cạnh tranh giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ, từ đó nâng cao chất lượng hỗ trợ.

Đồng thời, mô hình “một cửa” tại địa phương sẽ được triển khai để đơn giản hóa thủ tục, kết nối chặt chẽ hơn giữa Nhà nước - Doanh nghiệp - Tổ chức trung gian (Hiệp hội, tổ chức tư vấn).

Linh hoạt theo biến động thị trường

Thay vì quy định cứng các chương trình hỗ trợ trong luật, dự thảo mới trao quyền cho Chính phủ linh hoạt xây dựng chương trình theo từng giai đoạn. Cách tiếp cận này cho phép chính sách phản ứng nhanh với các xu hướng mới như chuyển đổi xanh (Green Transition) hay tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Góc nhìn chuyên gia: Bước ngoặt cho kinh tế tư nhân

Việc sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV không chỉ là câu chuyện về thủ tục, mà là sự thay đổi về tư duy quản trị quốc gia. Khi doanh nghiệp được đặt vào trung tâm và hiệu quả được dùng làm thước đo, nguồn lực ngân sách sẽ được sử dụng tối ưu hơn.

Để Luật thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự đồng bộ trong triển khai từ trung ương đến địa phương, tránh tình trạng “trên nóng dưới lạnh”. Nếu được vận hành đúng hướng, đây sẽ là đòn bẩy mạnh mẽ để khu vực DNNVV thoát khỏi trạng thái “dễ tổn thương” và trở thành động lực tăng trưởng thực sự cho Việt Nam.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Theo bạn, đâu là rào cản lớn nhất mà doanh nghiệp của bạn đang gặp phải khi tiếp cận các chính sách hỗ trợ hiện nay? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới hoặc gửi đề xuất cho chúng tôi.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Điểm mới nhất trong cách tiếp cận vốn cho DNNVV ở Luật sửa đổi là gì?Điểm đột phá là thí điểm mô hình cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền thông qua cơ chế sandbox, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Cơ chế “voucher” trong hỗ trợ DNNVV hoạt động như thế nào?Doanh nghiệp sẽ được cấp voucher để tự chọn đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn, đào tạo hoặc công nghệ phù hợp với nhu cầu, thay vì bị áp đặt bởi cơ quan quản lý.

Luật sửa đổi thay đổi tiêu chí xác định DNNVV ra sao?Luật hướng tới đơn giản hóa tiêu chí, ưu tiên các chỉ số dễ xác định như doanh thu và lao động, đồng thời bổ sung nhận diện các nhóm ưu tiên như doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ hoặc doanh nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Điểm mới nhất trong cách tiếp cận vốn cho DNNVV ở Luật sửa đổi là gì?

Điểm đột phá là thí điểm mô hình cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền thông qua cơ chế sandbox, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Cơ chế “voucher” trong hỗ trợ DNNVV hoạt động như thế nào?

Doanh nghiệp sẽ được cấp voucher để tự chọn đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn, đào tạo hoặc công nghệ phù hợp với nhu cầu, thay vì bị áp đặt bởi cơ quan quản lý.

Luật sửa đổi thay đổi tiêu chí xác định DNNVV ra sao?

Luật hướng tới đơn giản hóa tiêu chí, ưu tiên các chỉ số dễ xác định như doanh thu và lao động, đồng thời bổ sung nhận diện các nhóm ưu tiên như doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ hoặc doanh nghiệp bền vững.